Đọc lại thơ Quách Tấn, thử ngẫm vài điệu tình – Phần 1

Tuyển tập thơ được chọn từ 13 tập thơ, do Quách Giao – con trai nhà thơ – giới thiệu và Nxb Hội Nhà văn xuất bản (tháng 7.2006), có nhiều ảnh của nhà thơ qua các thời kỳ. Miên man thơ mọi cõi của tâm hồn. Lắm thể, đủ điệu. Nhưng một mực công phu, dìu dịu, đi vào bên trong, ẩn mà hiện, vi diệu, cần được ngẫm hơn là đọc. Xin cùng mọi người lắng nghe….
1.Cõi thơ không biết tính bằng con số đo cho vẹn cái tinh cái sâu, cái ẩn, cái diệu chỉ có trực giác hoặc bắt đầu bằng trực giác. Cõi thơ không có kích thước siêu hình như ngày xưa hằng tưởng, nhưng nó chỉ thể hiện trong tĩnh lặng, thanh trong cho dù đang giữa tục phàm ồ ạt. Nó cần say chứ không cần rượi, cần ngất chứ không cần sắc, cần hương; cần giao cảm, hòa nhập với tính người, thần cảnh. Nói như ngày xưa “Thơ là cái màu ngoài màu, không thể lấy mắt thường xem được, cái vị ngoài vị, không thể lấy miệng thường nếm được” (Hoàng Đức Lương, Tựa Trích diễm thi tập – thể kỷ XV). Không thể đốt trầm, chỉnh khăn áo mới đọc xong, nhưng đi vào thơ tình Quách Tấn không thể thiếu tĩnh lặng trong tâm.
Không biết cái Chợ Đầm ( Nha Trang) kéo tới đầy tự bao giờ, mang cái xô bồ, ào ạt áp sát vào nhà. Có điều, vượt qua tầng không vẫn vọng lại tiếng chuông chùa Hải Đức và từ phía biển, tận Hòn Chồng, lời sóng cứ đọng lại trong những chiếc “vỏ sò”. Nơi đó tưởng như thời gian và không gian ngưng đọng trong thế vĩnh viễn của tuần hoàn. Ngẫu nhiên chăng? Mở đầu là chờ đợi hóa đá, khép lại là ông lão hiu hiu tan mình trong bóng Tháp!
Ngưng đọng luôn trong thơ. Năm mới năm trước, năm mươi năm sau đinh ninh một làn điệu “cổ điển” – Từ Mùa cổ điển (bản cũ) trở đi chẳng có thơ mới thơ cũ, chỉ có thơ hay và thơ không hay. Vẫn Đường luật thất ngôn, ngũ ngôn. Vẫn chất liệu của trường thơ xưa ở ta, ở tận phương Bắc thuở Đường, Tống. Lặp đi lặp lại, tràn trề, thành cõi riêng, màu sắc, không khí đường hoàng biệt lập. Xưa đã từng, liễu, oanh, phụng, cầm, địch, nước mây, sắt, đá.. thì nay cũng song chiều, cành sương, tình chung chín khúc, tri kỷ ba sinh…. Ai phá thể, tự do vô thể, ai thơ văn xuôi, ai đòi đổi mới, đòi thơ đời thường trần trụi đến tình dục táo tợn, vô thức hay loạn thức… xin cứ việc. Còn nhà thơ thì vẫn điềm nhiên.
Điềm nhiên đây phải đóng băng, mà là “hàm dưỡng, súc tích”, nghiêm ngặt với lòng mình: “Cầm cây bút trước khi chấm mực phải chấm vào máu trong tim mình” (Quách Tấn qua cái nhìn phê bình văn học, Nxb Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, 1994, tr.324). Trái tim ấy vốn là trái tim thơ. Xưa có thể ngao du trăng gió, nước mây: không tùng thì đã có ký hiệu tùng, không địch thì biến sáo thành địch. Nay cuộc sống băt trần gian hơn, rồi từ suy ngẫm kiếp trăm năm mà thanh thoát ngay trong mọi gần gũi nước mắt. Thế là đất thơ có mặt rẫy mít vườn thơm, có nhánh mận già, có giếng ngọt vườn quê, có hoa cau, tàu cau, có cam, có tà chuối khuya, giọt thềm, có cả cơm ghé ngày mùa, có vợ nhịn chồng, cha nhịn con để chồng con có miếng cơm… Ngỡ đâu từ Mạnh Hạo Nhiên chuyển qua Đỗ Phủ, hoặc bỏ Lữ Đường mà về với Yên Đổ, ngược lên các thiền sư đời Lý- Trần, nhưng không hẳn thế.
Lê Trí Viễn- Kiến thức ngày nay- 2006

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *